Παρασκευή 16 Μαΐου 2014

Κορνήλιος Καστοριάδης: “O κάθε λαός είναι υπεύθυνος για την ιστορία του, υπεύθυνος και για την κατάσταση στην οποία βρίσκεται”



Μια συνέντευξη που παραχώρησε ο Κορνήλιοs Καστοριάδηs πριν χρόνια αλλά σήμερα μοιάζει πιο επίκαιρη από ποτέ...


Ερώτηση Δημοσιογράφου:
Συχνά λέγεται ότι η Ελλάδα είναι «προβληματική», στην Ελλάδα «όλα γίνονται στον αέρα», «χωρίς προγραμματισμό», «χωρίς βάρος». Με τέτοιες διαπιστώσεις συμφωνούν πολλοί. Αλλά περιορίζονται συνήθως μόνο στις διαπιστώσεις. Γνωρίζω ότι η ελληνική κατάσταση σας απασχολεί βαθιά. Ποια είναι η ερμηνεία σας για όσα συμβαίνουν; Γιατί συμβαίνουν έτσι τα πράγματα στην Ελλάδα; Ποιες οι βαθύτερες αιτίες;

Καστοριάδης:  Πρώτον, δεν ξέρω. Δεύτερον, στο μέτρο που μπορώ να ξέρω κάτι, είναι ότι η πολιτική ζωή του ελληνικού λαού τελειώνει περίπου το 404 π.χ.

Δημοσιογράφος:
Νομίζω ότι θα ενοχλήσει πολύ αυτή η διατύπωσή σας.

Καστοριάδης: Τι να κάνουμε. Μιλώ για την πραγματική πολιτική ζωή του λαού ως αυτόνομου παράγοντα. Δεν μιλώ για μάχες, για αυτοκράτορες, για Μεγαλέξανδρους και Βασίλειους Βουλγαροκτόνους. Μετά τον πέμπτο π.Χ. αιώνα και την αυτοκυβέρνηση του λαού στις δημοκρατικές πόλεις -και πάντως, μετά τον περίεργο τέταρτο π.Χ. αιώνα- η ελληνική ελευθερία πεθαίνει. Οι ελληνικές πόλεις γίνονται υποχείριες των βασιλέων της Μακεδονίας. Βεβαίως, ο Αλέξανδρος και οι διάδοχοί του παίζουν έναν κοσμοϊστορικό ρόλο. Κατακτούν την Ασία και την Αίγυπτο. Διαδίδουν την ελληνική γλώσσα και παιδεία. Αλλά πολιτική ζωή, πλέον, δεν υπάρχει. Τα βασίλεια των διαδόχων του Αλεξάνδρου, ως πολιτική συγκρότηση, είναι ουσιαστικά μοναρχίες. Εξάλλου, καθώς ξέρουμε, ο ίδιος ο Αλέξανδρος αντιμετώπισε στασιασμό των Ελλήνων που είχε πάρει μαζί του, διότι ήθελε να τους υποχρεώσει να γονυπετούν μπροστά του, όπως οι Πέρσες μπροστά στο Μεγάλο Βασιλέα - πράγμα ανθελληνικότατο. Σε όλη τη διάρκεια της ελληνιστικής εποχής οι ελληνικές πόλεις, με λίγες περιθωριακές και παροδικές εξαιρέσεις, αποτελούν παιχνίδια στα χέρια των ελληνιστικών δυναστειών. Ακολουθεί η ρωμαϊκή κατάκτηση, κάτω από την οποία οι ελληνικές πόλεις δεν έχουν παρά μόνον κοινοτική ζωή. Κατόπιν, έρχεται η βυζαντινή αυτοκρατορία. Το Βυζάντιο είναι μια ανατολική, θεοκρατική μοναρχία. Στο Βυζάντιο η πολιτική ζωή περιορίζεται στις ίντριγκες της Κωνσταντινούπολης, του αυτοκράτορα, των "δυνατών" και των ευνούχων της αυλής. Και βεβαίως, τα σχολικά μας βιβλία δεν αναφέρουν ότι στη βυζαντινή αυλή υπήρχαν ευνούχοι, όπως σ' αυτήν του Πεκίνου.

Δημοσιογράφος: Όλα αυτά αφορούν ένα πολύ μακρινό ιστορικό παρελθόν. Η Ελλάδα ως σύγχρονο νεοελληνικό κράτος έχει, ήδη, ιστορία εκατόν εβδομήντα ετών. Θα θέλατε να επικεντρώσετε σ' αυτή την περίοδο;

Καστοριάδης: Μα, αυτή η περίοδος είναι ακατανόητη χωρίς τους είκοσι έναν αιώνες ανελευθερίας που προηγήθηκαν. Λοιπόν, μετά το Βυζάντιο έρχεται η τουρκοκρατία. Μην ανησυχείτε, δεν θα μπω σε λεπτομέρειες. Θα αναφέρω μόνο ότι επί τουρκοκρατίας όση εξουσία δεν ασκείται απευθείας από τους Τούρκους, ασκείται από τους κοτζαμπάσηδες (τους εντολοδόχους των Τούρκων), οι οποίοι κρατούν τους χωριάτες υποχείριους. Συνεπώς, ούτε σ' αυτή την περίοδο μπορούμε να μιλήσουμε για πολιτική ζωή. Όταν αρχίζει η Επανάσταση του 1821, διαπιστώνουμε από τη μια μεριά τον ηρωισμό του λαού και από την άλλη, σχεδόν αμέσως, την τεράστια αδυναμία να συγκροτηθεί μια πολιτική κοινωνία. Την επομένη της πτώσης της Τριπολιτσάς αρχίζουν οι εμφύλιοι πόλεμοι.


Δημοσιογράφος: Πού οφείλεται αυτή η «τεράστια αδυναμία να συγκροτηθεί μια πολιτική κοινωνία»; Ποιοι είναι οι λόγοι;

Καστοριάδης:   Ουδείς μπορεί να δώσει απάντηση στην ερώτησή σας για ποιο λόγο, κάποιος, σε μιαν ορισμένη στιγμή, δεν δημιούργησε κάτι. Η συγκρότηση ενός λαού σε πολιτική κοινωνία δεν είναι δεδομένη, δεν είναι κάτι που χαρίζεται, αλλά κάτι που δημιουργείται. Μπορούμε απλώς να διαπιστώσουμε ότι, όταν απουσιάζει μια τέτοια δημιουργία, τα χαρακτηριστικά της προηγούμενης κατάστασης διατηρούνται ή αλλάζουν μόνο μορφή.

Δημοσιογράφος: Και ποια είναι τα χαρακτηριστικά αυτά στην ελληνική περίπτωση;

Καστοριάδης: Ορισμένα τα εντοπίζουμε, ήδη, στους εμφύλιους πολέμους της Επανάστασης του 1821. Βλέπουμε, για παράδειγμα, ότι η νομιμοφροσύνη και η αλληλεγγύη έχουν τοπικό ή τοπικιστικό χαρακτήρα, ισχυρότερο συχνά από τον εθνικό. Βλέπουμε, επίσης, ότι οι πολιτικές κατατάξεις και διαιρέσεις είναι συχνά σχετικές με τα πρόσωπα των «αρχηγών» και όχι με ιδέες, με προγράμματα, ούτε καν με "ταξικά" συμφέροντα. Ένα ακόμη χαρακτηριστικό είναι η στάση απέναντι στην εξουσία. Στην Ελλάδα, μέχρι και σήμερα, το κράτος εξακολουθεί να παίζει τον ρόλο του ντοβλετιού, δηλαδή μιας αρχής ξένης και μακρινής, απέναντι στην οποία είμαστε ραγιάδες και όχι πολίτες. Δεν υπάρχει κράτος νόμου και κράτος δικαίου, ούτε απρόσωπη διοίκηση που έχει μπροστά της κυρίαρχους πολίτες. Το αποτέλεσμα είναι η φαυλοκρατία ως μόνιμο χαρακτηριστικό. Η φαυλοκρατία συνεχίζει την αιωνόβια παράδοση της αυθαιρεσίας των κυρίαρχων και των «δυνατών»: ελληνιστικοί ηγεμόνες, Ρωμαίοι ανθύπατοι, Βυζαντινοί αυτοκράτορες, Τούρκοι πασάδες, κοτζαμπάσηδες, Μαυρομιχάληδες, Κωλέττης, Δηλιγιάννης.

Δημοσιογράφος: Εξαιρέσεις δεν βλέπετε να υπάρχουν; Εξαιρέσεις εντοπισμένες κυρίως στον 19ο και στον 20ό αιώνα;

Καστοριάδης:
Ε, υπάρχουν δυο-τρεις εξαιρέσεις: ο Τρικούπης, ο Κουμουνδούρος, το βενιζελικό κίνημα στην πρώτη περίοδό του. Αλλά τα όποια αποτελέσματά τους καταστράφηκαν από τη δικτατορία του Μεταξά, την Κατοχή, τον Εμφύλιο, τον ρόλο του παλατιού, τη δικτατορία της 21ης Απριλίου, την πασοκοκρατία. Στο μεταξύ, μεσολάβησε ο σταλινισμός που κατόρθωσε να διαφθείρει και να καταστρέψει αυτό που πήγαινε να δημιουργηθεί ως εργατικό και λαϊκό κίνημα στην Ελλάδα. Τα αποτελέσματα τα πληρώνουμε ακόμη. Μου ζητάτε να σας εξηγήσω. Μπορείτε να μου εξηγήσετε εσείς, γιατί οι Έλληνες, που σκοτώνονταν εννέα χρόνια, για να απελευθερωθούν από τους Τούρκους, θέλησαν αμέσως μετά ένα βασιλιά; Και γιατί, αφού έδιωξαν τον Όθωνα, έφεραν τον Γεώργιο; Και γιατί μετά ζητούσαν "ελιά, ελιά και Κώτσο βασιλιά";

Δημοσιογράφος: Μα, οι δικές σας απαντήσεις ενδιαφέρουν ιδίως όταν αφορούν ερωτήματα που εσείς θέτετε. Θα θέλατε, λοιπόν, να διατυπώσετε τις απόψεις σας;

Καστοριάδης: Σύμφωνα με την παραδοσιακή «αριστερή» άποψη, όλα αυτά τα επέβαλαν η Δεξιά, οι κυρίαρχες τάξεις και η μαύρη αντίδραση. Μπορούμε όμως να πούμε ότι όλα αυτά τα επέβαλαν στον ελληνικό λαό ερήμην του ελληνικού λαού; Μπορούμε να πούμε ότι ο ελληνικός λαός δεν καταλάβαινε τι έκανε; Δεν ήξερε τι ήθελε, τι ψήφιζε, τι ανεχόταν; Σε μιαν τέτοια περίπτωση αυτός ο λαός θα ήταν ένα νήπιο. Εάν όμως είναι νήπιο, τότε ας μη μιλάμε για δημοκρατία. Εάν ο ελληνικός λαός δεν είναι υπεύθυνος για την ιστορία του, τότε, ας του ορίσουμε έναν κηδεμόνα. Εγώ λέω ότι ο ελληνικός λαός -όπως και κάθε λαός- είναι υπεύθυνος για την ιστορία του, συνεπώς, είναι υπεύθυνος και για την κατάσταση, στην οποία βρίσκεται σήμερα.

Δημοσιογράφος: Πώς την εννοείτε αυτή την ευθύνη;

Καστοριάδης: Δεν δικάζουμε κανέναν. Μιλάμε για ιστορική και πολιτική ευθύνη. Ο ελληνικός λαός δεν μπόρεσε έως τώρα να δημιουργήσει μια στοιχειώδη πολιτική κοινωνία. Μια πολιτική κοινωνία, στην οποία, ως ένα μίνιμουμ, να θεσμισθούν και να κατοχυρωθούν στην πράξη τα δημοκρατικά δικαιώματα τόσο των ατόμων όσο και των συλλογικοτήτων.

Δημοσιογράφος: Θέλετε να πείτε ότι -αντιθέτως- σε άλλες χώρες, στη Δυτική Ευρώπη.

Καστοριάδης:
Εκεί, αυτό έγινε! Ο μακαρίτης ο Γιώργος Καρτάλης έλεγε κάνοντάς μου καζούρα στο Παρίσι το 1956: «Κορνήλιε, ξεχνάς ότι στην Ελλάδα δεν έγινε Γαλλική Επανάσταση». Πράγματι, στην Ελλάδα δεν έχει υπάρξει εποχή που ο λαός να έχει επιβάλει, έστω και στοιχειωδώς, τα δικαιώματά του.  Και η ευθύνη, για την οποία μίλησα, εκφράζεται με την ανευθυνότητα της παροιμιώδους φράσης: «εγώ θα διορθώσω το ρωμέικο;».   -Ναι, κύριε, εσύ θα διορθώσεις το ρωμέικο, στο χώρο και στον τομέα όπου βρίσκεσαι

Δευτέρα 21 Απριλίου 2014

Η ΑΥΓΗ ΣΤΟ ΥOU TUBE

Κ.ΛΑΠΑΒΙΤΣΑΣ: ΣΤΟΝ ΣΥΡΙΖΑ ΟΙ ΕΛΠΙΔΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΦΥΓΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΑ ΜΝΗΜΟΝΙΑΚΑ ΕΡΕΙΠΙΑ






alt(Σάββ. 19/04/14 – 16:35)



Ο Κ. Λαπαβίτσας αναφερόμενος στην ενδεχόμενη υποψηφιότητά του στις ευρωεκλογές και την ουσία της μάχης των ευρωεκλογών για τον τόπο, τον ΣΥΡΙΖΑ και την Αριστερά, έκανε την παρακάτω δήλωση:


ΔΗΛΩΣΗ Κ.ΛΑΠΑΒΙΤΣΑ


Καταρχήν τα γεγονότα. Εδώ και αρκετές εβδομάδες με πλησίασαν περισσότερες της μιας πλευρές του ΣΥΡΙΖΑ με στόχο να επιδιώξουν τη συμμετοχή μου στο ψηφοδέλτιο των ευρωεκλογών ως συνεργαζόμενου. Μετά από πολλή σκέψη, δέχθηκα. Να τονίσω ότι ήρθα σε διάλογο για το θέμα και με την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ. Όπως είναι πλέον γνωστό, οι εσωκομματικές διεργασίες κατέληξαν στο να μη συμπεριληφθώ στο ψηφοδέλτιο.


Και τώρα για την πολιτική ουσία. Πιστεύω ότι στην Ελλάδα σήμερα είναι απαραίτητος ένας ξεκάθαρος ριζοσπαστισμός που δε θα τρέμει μπροστά στα εκβιαστικά διλήμματα του ευρώ, θα είναι έτοιμος για μονομερείς δράσεις, θα έχει πειστικό πρόγραμμα ανάπτυξης προς όφελος των λαϊκών στρωμάτων και θα ξεκόβει αποφασιστικά από τα φθαρμένα ονόματα του παρελθόντος. Μόνο οι δυνάμεις της Αριστεράς μπορούν να τα προσφέρουν όλα αυτά.


Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι το κόμμα στο οποίο ακουμπάνε οι ελπίδες του ελληνικού λαού - κυρίως των εργατικών και μικρομεσαίων στρωμάτων
- για να ξεφύγει η χώρα από τα μνημονιακά ερείπια. Μπορεί να παίξει
ρόλο ιστορικό. Συμφώνησα στην επιδίωξη συμμετοχής μου στο ψηφοδέλτιο
επειδή πιστεύω ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έχει τα ριζοσπαστικά στοιχεία που χρειάζεται ο τόπος.





Η επικοινωνιακή διαχείριση των θέσεων του ΣΥΡΙΖΑ είναι φυσικά σημαντική, γιατί το μνημονιακό στρατόπεδο έχει ήδη βάλει σε λειτουργία τους μηχανισμούς υπερβολής, ψεύδους και σπίλωσης. Πολύ μεγαλύτερη σημασία έχει όμως η σκληρή κοινωνική πραγματικότητα και, πάνω από όλα, η εμπιστοσύνη και ο ενθουσιασμός των λαϊκών στρωμάτων. Θα είναι μεγάλο σφάλμα να υποσταλεί η σημαία του ριζοσπαστισμού, καθώς βαδίζουμε προς τις εκλογές.

Τετάρτη 16 Απριλίου 2014

Ώρα να ... χρεοκοπήσει η Ελλάδα (!), λένε οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς

Τρίτη, 15 Απριλίου 2014

Του Γιώργου Δελαστίκ*
Ούτε στους χειρότερους εφιάλτες της η κυβέρνηση Σαμαρά - Βενιζέλου δεν φανταζόταν τη χθεσινή πισώπλατη μαχαιριά που της έδωσαν οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» του Λονδίνου, η μεγαλύτερη οικονομική εφημερίδα της Ευρώπης και η «Βίβλος» του επιχειρηματικού κόσμου της Γηραιάς Ηπείρου. Γροθιά στο στομάχι και μόνο ο τίτλος: «Αυτή θα μπορούσε να είναι η στιγμή για την Ελλάδα να κάνει στάση πληρωμών!». 

Ακόμη χειρότερα, το άρθρο στο χθεσινό φύλλο της βρετανικής εφημερίδας στο οποίο αναφερόμαστε φέρει την υπογραφή του ενός από τους δύο κορυφαίους αρθρογράφους των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» - του Βόλφγκανγκ Μινχάου. Την ώρα που ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς έχει εξαπολύσει ολόκληρη προπαγανδιστική εκστρατεία βασισμένη στο ότι δανείστηκε 3 δισεκατομμύρια ευρώ για 5 χρόνια με επιτόκιο 4,75% με την ελπίδα μήπως και μέσω της διαφήμισης του γεγονότος ότι του δάνεισαν οι ξένοι κατορθώσει και σώσει την κυβέρνησή του, έρχονται οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» και τι γράφουν; Η διατύπωση του αρθρογράφου είναι ωμή: «Η ελληνική οικονομία δεν είναι σε ύφεση. Δεν ανακάμπτει. Εχει καταρρεύσει»!

Ο Βόλφγκανγκ Μινχάου είναι καταλυτικός στην επιχειρηματολογία του. «Μεταξύ του 2008 και του 2013 το πραγματικό ΑΕΠ (της Ελλάδας) συρρικνώθηκε κατά 23,5% και οι επενδύσεις κατά 58,4%. Η πιο πρόσφατη επισκόπηση των εργαζομένων έδειξε ανεργία 26,7% τον Ιανουάριο. Το μέγεθος της ανεργίας των νέων το 2013 ήταν 60,4%», αναφέρει ο Μινχάου στο άρθρο του και συνεχίζει ακάθεκτος: «Από 2,8 εκατομμύρια ελληνικά νοικοκυριά, τα 2,3 εκατομμύρια έχουν φορολογικά χρέη που δεν μπορούν να αποπληρώσουν. Οι συντάξεις είναι η κύρια πηγή εισοδήματος για το 48,6% των οικογενειών.
Επιπροσθέτως 3,5 εκατομμύρια απασχολούμενοι πρέπει να υποστηρίζουν 4,7 εκατομμύρια ανέργους ή μη οικονομικά ενεργά άτομα», υπογραμμίζει ο Βρετανός αρθρογράφος. 
«Με ένα δημόσιο χρέος που αναμένεται να αυξηθεί φέτος στο 177% του ΑΕΠ, η Ελλάδα δεν προσελκύει πολλές πραγματικές επενδύσεις από το εξωτερικό ακριβώς τώρα. Ούτε μπορεί να παραγάγει εσωτερικές επενδύσεις εξαιτίας του κατεστραμμένου τραπεζικού συστήματος... Ποιος άνθρωπος που έχει τα λογικά του θα κάνει μακροπρόθεσμη επένδυση σε μια χώρα με μη βιώσιμο μακροπρόθεσμα δημόσιο χρέος;», αναρωτιέται ο κορυφαίος αρθρογράφος των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς». «Βρίσκω δύσκολο να δω πώς θα μπορούσε κάποιος να δημιουργήσει έκρηξη επενδύσεων, εκτός πια αν το επίσημο χρέος διαγραφεί ή υπάρξει στάση πληρωμών», προσθέτει και αρχίζει να αναπτύσσει την άποψή του περί της καταλληλότητας των συνθηκών για να κηρύξει η Ελλάδα στάση πληρωμών. «Για πρώτη φορά από τότε που άρχισε η κρίση, η Ελλάδα είναι σε θέση να κάνει παύση πληρωμών», ισχυρίζεται και αυτό το εξηγεί ως εξής: «Η Ελλάδα έχει πρωτογενές πλεόνασμα - προ της πληρωμής των τόκων.

Η Κομισιόν έχει προβλέψει ότι το πρωτογενές πλεόνασμα θα φτάσει στο 2,7% του ΑΕΠ φέτος και θα αυξηθεί στο 4,1% το 2015... Η Ελλάδα δεν εξαρτάται πλέον από τους ξένους επενδυτές... Η Ελλάδα βραχυπρόθεσμα είναι αξιόχρεη», γράφει μεταξύ πολλών άλλων, τα οποία έχουν κυρίως τεχνική αξία, προκειμένου να υποστηρίξει ότι η εναλλακτική λύση είναι «η Ελλάδα να κάνει παύση πληρωμών για όλο το εξωτερικό χρέος της». Τελειώνοντας το ομολογουμένως εντυπωσιακό, αλλά και άκρως επιζήμιο για την κυβέρνηση Σαμαρά άρθρο του, ο Βόλφγκανγκ Μινχάου υπογραμμίζει: «Δεν υποστηρίζω την έξοδο (σ.σ.: εννοεί την έξοδο της χώρας μας από την Ευρωζώνη και την εισαγωγή εθνικού νομίσματος, τα πλεονεκτήματα του οποίου έχει αναλύσει παραπάνω). Οι Ελληνες ψηφοφόροι και οι ξένοι επενδυτές, όμως, πρέπει να γνωρίζουν ότι η Ελλάδα βρίσκεται τώρα σε μια θέση όπου υπάρχει επιλογή».
Η ελληνική κυβέρνηση, δηλαδή, μπορεί να διαλέξει αν θα κάνει παύση πληρωμών ή όχι, αν θα διατηρήσει το ευρώ ως εθνικό νόμισμα ή όχι. Το ζήτημα δεν είναι αν κάποιος συμφωνεί με τον Μινχάου ή όχι, αν οι θέσεις του είναι σωστές ή όχι, αν είναι υποβολιμαίες ή ειλικρινείς, αν η ασκούμενη πολιτική είναι «μονόδρομος» όπως ισχυρίζονται ο Αντώνης Σαμαράς και ο Ευάγγελος Βενιζέλος ή αν θα αλλάξει ριζικά μόλις γίνει κυβέρνηση ο ΣΥΡΙΖΑ, όπως ισχυρίζεται ο Αλέξης Τσίπρας. Αυτές είναι προσωπικές απόψεις του καθενός και η ομοφωνία γύρω από αυτές αποκλείεται εκ προοιμίου και εξ ορισμού. Τη ζημιά στην κυβέρνηση Σαμαρά - Βενιζέλου δεν την κάνει η άποψη του Μινχάου. Την κάνει ο ισχυρισμός κορυφαίου αρθρογράφου των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» ότι «η ελληνική οικονομία δεν ανακάμπτει, έχει καταρρεύσει»! Επειτα από αυτό το άρθρο, ποιος επενδυτής ακούει το success story της ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ...